Nằm trên Quốc lộ 4A, đèo Khau Cốc Chà chỉ dài khoảng 2,5km nhưng có tới 14 “cua tay áo”, tạo thành 15 tầng dốc vô cùng hiểm trở. Từ lâu, địa điểm này đã trở thành điểm nhấn về cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ của xã Xuân Trường, tỉnh Cao Bằng.

Theo tiếng địa phương, “Khau” là đèo, còn “Cốc Chà” là tên bản làng trên đỉnh núi hoặc loài cây mọc hoang dại dày đặc tại đây. 

Câu chuyện địa chất gắn với sự hình thành

Là sự kết hợp giữa các hoạt động kiến tạo địa chất tự nhiên hàng triệu năm và quá trình khai phá, xây dựng kỳ công của con người. Cung đèo nổi tiếng với 14 khúc cua tay áo tạo thành 15 tầng dốc dựng đứng này đã trải qua ba giai đoạn phát triển chính:

Nền tảng địa chất tự nhiên

Kiến tạo địa mạo và xói mòn: Khu vực này hình thành từ các hoạt động kiến tạo trong kỷ Paleogen tạo nên hệ thống núi đá vôi karst. Trải qua hàng triệu năm, nước mưa chứa axit đã bào mòn lớp đá vôi, tạo ra các vách đá dựng đứng và tầng dốc tự nhiên bám dọc sườn núi.

 Giai đoạn sơ khai (Thời Pháp thuộc)

Ban đầu, đây chỉ là một con đường mòn nhỏ hẹp rộng khoảng 40 cm vắt qua vách núi hiểm trở. Việc di chuyển chủ yếu bằng đi bộ hoặc cưỡi ngựa thồ hàng mất rất nhiều thời gian.

Giai đoạn xây dựng và hiện đại hóa (2009 - 2011)

Nâng cấp và thiết kế: Từ năm 2009 đến 2011, công trình được đầu tư xẻ núi làm đường để kết nối giao thông. Các kỹ sư đã thiết kế 14 khúc cua tay áo tạo thành 15 tầng dốc bám sát vách đá để hạ độ cao an toàn.

Diện mạo hiện tại: Mặt đường được mở rộng lên 5 m và trải nhựa hoàn toàn.

Con đèo bám theo chiều dựng đứng của ngọn núi Cốc Chà, nối xã Xuân Trường với xã Bảo Lạc - giáp biên giới Trung Quốc. Tuy không nằm trong số “Tứ đại đỉnh đèo” của miền Bắc, tuy nhiên, con đèo dựng đứng với 15 tầng dốc này luôn có một sức hút đặc biệt với những tín đồ đam mê xê dịch.

Với những phượt thủ hay người đam mê du lịch bụi để khám phá sự hoang sơ, hùng vĩ của tự nhiên, cung đường uốn lượn như con rắn dài tạo thành 14 tầng quanh co, khúc khuỷu và đầy ngoạn mục chắc chắn sẽ là một nơi không thể bỏ qua.